Soirée Barbare

Mijn stichting geeft ouderavonden over kinderen en digitale media en met één vraag komen ouders elke keer weer op de proppen: hoe voeden we onze kinderen op met internet en mobiele telefoons zonder dat we zelf een referentiekader hebben? Allesandro Barrico heeft het in zijn boek De Barbaren over ‘de horizontale mens’, surfend en ‘swipend’ over de oppervlakte, betekenis najagend zonder de diepte in te hoeven, een mutant die niet langer ademt met zijn longen maar met de kieuwen van Google. De jonge mens. Ouders en docenten hebben niet het gevoel door barbaren onder de voet te worden gelopen, wel worstelen ze met de ‘kortademigheid’ van hun kinderen, die zich stierlijk vervelen bij saaie bushaltes ‘zonder bereik’ en thuis multi-tasken tussen huiswerk en de liefde van hun leven op het scherm.

Wat leert het boek van Barrico mij? Wat haal ik eruit dat ik aan ouders kan ‘meegeven’?

Read More →

Elk sessietje televisienieuws laat hetzelfde zien. Wat leuke momentjes, meestal achteraan, als uitsmijter, vermakelijke en aangename faits-divers uit het pakket goed nieuws, een groep oude besjes in een rusthuis die samen het groot lot van een loterij wonnen, iemand die op de autosnelweg zijn leven had gewaagd om een angstig tegen de middenberm wriemelende nest eenden te redden, dat soort zaken. De hoofdmoot van het nieuws zijn tegenwoordig steevast de pogingen van beleidsvoerders om ons systeem overeind te houden, de banken, de sociale zekerheid, de economie, de Europese Unie, de wereldvrede – het heeft er allemaal mee te maken. IT’S THE ECONOMY, STUPID, wist de Amerikaan Bill Clinton al in 1992, en hij won er de presidentsverkiezingen mee, tot verbijstering van zijn voorganger George Bush (de oude) die nochtans meende goed te hebben gescoord als politieman van de wereld.

Read More →

Een fabel. Een man had een mooie siervis in een aquarium, niet al te groot, niet al te klein, niet al te zeer gevuld met wat min of meer een onderzees landschapje had moeten voorstellen. Het glas van het aquarium was altijd netjes, het water erin altijd helder. De man maakte er een punt van het verblijf van z’n vis geregeld schoon te maken. Dikwijls betrapte hij zich erop dat hij z’n bezigheid een lang lijkend moment had onderbroken en gedachteloos naar de vis had zitten staren. Vol bewondering en een beetje naijverig volgde hij dan het bewegen en het niet bewegen van de vis, z’n verkennen van het aquarium in al z’n hoeken en langs al z’n kanten, z’n vallen en zweven en stilvallen en duiken en dan weer opstijgen tot net onder het wateroppervlak. Alles telkens weer even onvoorspelbaar.

Vele jaren geleden nam ik deel aan wat toen een ‘bekwaamheidsexamen’ heette. Dat was een soort afvalwedstrijd die ongeveer een jaar duurde. Van de enkele honderden deelnemers die zich bij het begin hadden gemeld, verdwenen er een aantal bij elk van de opeenvolgende proeven. Bij de eerste drie onderdelen van het examen was de groep telkens al meteen meer dan gehalveerd.

Read More →

De kunstkritiek lijdt aan een gezagscrisis. De geëmancipeerde consument laat zich niet meer voorschrijven dat opera beter is dan operette en wantrouwt alles wat naar elite ruikt. Oorzaak van die vervlakking is het marktdenken, dat de consument meer waarde toedicht dan de expert. Populisme regeert. De meerwaardezoeker wordt overstemd door een bende breinloze betweters, de barbaren.

Zo luidt ongeveer de gangbare analyse over de huidige kritiek. En natuurlijk erger ook ik me aan de galspugers en hun taalfouten op onlinefora, het beleid gedreven door kwartaalcijfers bij gebrek aan langetermijnvisie, de dictatuur van de mainstreamcultuur… Maar wie wijst ons de weg naar de beschaving? Ik weet één ding: het is niet de autoritaire criticus. Aan de basis van zijn gezagscrisis ligt een mutatie in de verhouding lezer-auteur. Waar de auteur zich zijn lezer vroeger slechts kon inbeelden, staat hij vandaag oog in oog met de barbaar die Alessandro Baricco typeert in zijn gelijknamige boek. Deze mutant haalt zijn schouders op bij de mening van de ene blogger of de andere recensent. Hij ziet pas scherp wanneer de blogger in een videobericht reageert op wat de recensent schreef. Bovendien zit de barbaar niet te wachten op de volgende informatiegolf, maar maakt hij er zelf actief deel van uit. Dat interactieve kluwen heft het klassieke onderscheid tussen lezer en auteur op. De expert ruimt baan voor het multiperspectief van de barbaarse meute.

Read More →